Tagarchief: proeven

Potluck: Eten met al je zintuigen

Mijn eerste kennismaking met mindfulness was een oefening met een rozijn. Ga zitten, was de opdracht. Neem de tijd. Kijk naar de rozijn. Neem hem waar: de kleur, de vorm, de kreukels, de glans. Voel: is hij glad of plakkerig, warm, koud, of neutraal. Stop hem in je mond, en voel ook daar: het taaie velletje, de zachtheid van het vruchtvlees. Proef de zoete fruitigheid, het zweempje zuur.

In de oefening ging het niet om de rozijn, maar om de aandacht. Ik vond het mooi: een respectvolle, verrijkende manier om naar m’n eten te kijken. En ik vind het nog mooier als het wèl om de rozijn gaat, of óók om de rozijn.  Verbinden met je voedsel, door echt te kijken, te voelen, te proeven. Met al je aandacht, al je zintuigen. Waarbij je je ook verbindt met de herkomst van het voedsel: de wetenschap dat die rozijn ooit een druif was die groeide aan de struik in mijn tuin geeft de verbinding letterlijk wortels.

druiven

Ik vind het heel fijn dat ik in samenwerking met Hans van der Vlis van Commovendo in Deventer dit onderwerp mag uitdiepen via een terugkerende gezamenlijke potluck-maaltijd, waarbij iedereen welkom is om te komen mee-koken en/of mee-eten.

Potluck

Een potluck houdt in dat alle deelnemers een klein gerechtje meebrengen waarvan iedereen kan proeven. Je mag het zo eenvoudig of ingewikkeld maken als je zelf wilt, als het maar jouw idee bij het thema “Eten met al je zintuigen” weerspiegelt. Leg de lat niet te hoog (mag wel natuurlijk!) – het gaat ook vooral over het plezier van het experimenteren met een gelijkgestemd gezelschap. Vind je iets koken ingewikkeld, maar ben je wel nieuwsgierig? Dan mag je ook gewoon komen mee-eten! 

Koken buiten de gebaande paadjes

Maar wat kook je dan? Wat is dat, eten met al je zintuigen? Culinair spelen, niet meer of minder. Met hoe je gerecht eruit ziet, hoe het aanvoelt, klinkt wanneer je het maakt of opeet – en natuurlijk hoe het ruikt of smaakt. Denk aan contrasten intexturen en mondgevoel, of kou vs. warmte. Smaakvariaties: zachte en milde smaken, of juist het heftige, het scherpe, het bittere. De schoonheid van eetbare bloemen, en de verrukkelijke afstotendheid van een gerijpte kaas die ruikt naar stinksokken.  Het mag maf, gek, raar, uit onze culinaire comfortzone! Koken buiten de gebaande paadjes, proeven voorbij lekker. Eten met al je zintuigen. Wie durft?

IMG_5020

 

 

Praktisch

Hoe werkt het:

Je kookt geen volledige maaltijd, maar een klein gerechtje waarvan iedereen kan proeven. Je mag het zo eenvoudig of ingewikkeld maken als je zelf wilt. Leg de lat niet te hoog (mag wel natuurlijk!) – het gaat ook vooral over het plezier van het experimenteren voor een gelijkgestemd gezelschap.

Ik zorg sowieso voor een (plantaardige) salade en/of soep, brood, en kom natuurlijk zelf met een themagerechtje.

Aanmelden:

Je geeft je op door uiterlijk 3 dagen van te voren je naam, telefoonnummer en mailadres te sturen aan Hans van der Vlis via 06-12 91 71 71 of info@commovendo.nl of bij mij, via 06-130 600 68 of anouk@alleszelfmaken.nl. 

Laat even weten of je een gerechtje meebrengt, of dat je alleen wilt mee-eten.

Wanneer de inschrijving gesloten is krijg je een mail van me met het aantal deelnemers, en of er mensen zijn met bepaalde dieetvoorkeuren.

Kaders:

Echt eten is het uitgangspunt: liefst lokaal en biologisch, en het is fijn als je kunt vertellen waar en door wie je ingrediënten geproduceerd zijn. Liever geen pakjes en zakjes, grote hoeveelheden suiker of vlees uit de bio-industrie.

Diëten?

Vermeld bij aanmelding het ook even als je vegetarisch eet of andere dieetvoorkeuren hebt. De andere deelnemers worden daarvan op de hoogte gesteld, maar iedereen is vrij om te bepalen wat hij/zij daar mee doet.

Eerstvolgende data:

Zie de agenda

 

Kosten:

Voor deze maaltijd betaal je vooraf 5 euro per persoon als je iets meeneemt en 15 euro als je alleen wilt komen eten. Achteraf bepaal je via Waarde Bepaling Achteraf of je meer wilt bijdragen. Zie ook http://www.commovendo.nl/waarde-bepaling-achteraf/. Je kunt het bedrag overmaken op bankrekeningnummer NL 12 TRIO 0254 8298 80, ten name van Commovendo Deventer. Graag onder vermelding van ‘Eten met Anouk’ en de datum.

Locatie:

Commovendo, Bergschild 14, 7411 EM Deventer. Zie www.commovendo.nl/

Er is een keuken aanwezig waar je indien nodig je gerechtje kunt afmaken of opwarmen. Het is (gezien de beperkte tijd) niet heel handig als je je gerecht ter plekke nog helemaal moet gaan maken.

Aanrommelnoedels

  noedels met tempeh Noedels en zo waren de laatste hordes die ik nam in het proces van leren koken zonder zakjes en pakjes. De Europese keuken draaide ik m’n hand al lang niet meer voor om, maar voor Aziatische gerechten greep ik toch steeds terug op boemboe, van die natte kruidenmix in een zakje. Maar zo’n kruidenmix zelf maken is echt niet moeilijk. En toen ik eenmaal durfde te experimenteren bleek dat het voornaamste ingrediënt: lef. Gewoon proberen. Nou ja, dat en een aantal nieuwe spullen in m’n voorraadkast. En dan is er ineens zoveel meer mogelijk! Op de foto: rijstnoedels met aubergine, courgette & andijvie, met gemarineerde tempeh en een komkommerslaatje. Lekker man. Een Aziatisch gerecht met groente uit de buurt. Veel beter wordt het niet.

Disclaimer: mijn aanrommelversie van gerechten uit de Chinese/Indische/Thaise/Maleisische/enzovoorts keuken is natuurlijk absoluut niet authentiek, en volslagen onvergelijkbaar met de uitgebalanceerde recepten van mensen die hun hele leven in een bepaalde traditie hebben gekookt. Zoek je dat soort recepten? Het internet staat er vol mee, en er zijn kasten vol heel degelijke kookboeken geschreven waarin je dat soort informatie vindt. Lees, leer, en volg een stuk of wat (of veel) recepten. En probeer zelf ook eens wat!  Want als ik aan tafel zit maakt het me niet uit of het al dan niet authentiek is, ik wil vooral dat het lekker is. Proef, probeer, leer koken, wees vrij!  


In de voorraadkast: sauzen

Mijn experimenten in de Aziatische keuken begonnen bij de traditionele sauzen. Sojasaus in verschillende soorten, vissaus, oestersaus en sinds kort speel ik ook met gefermenteerde boontjes. Dit zijn sauzen waarmee je het umami, de hartigheid van een gerecht versterkt. Je hoeft niet allerlei soorten tegelijk in huis te halen: ik heb laatst mijn kast weer eens uitgemest, er is het één en ander op, en ik heb nu alleen tamari in huis, een krachtige donkere saus die gemaakt wordt van het vocht dat vrijkomt bij het fermenteren van sojabonen. Dat is wel erg summier hoor, ik moet weer eens dringend boodschappen doen. Mijn probleem daarbij is dat ik nog niet echt een goeie leverancier heb gevonden. Eerder haalde ik alles gewoon bij de Chinese toko (heerlijke winkel!) maar ook bij dit soort dingen vraag ik me tegenwoordig af waar het vandaan komt. Visvangst is these days natuurlijk problematisch, voor de teelt van niet-biologische sojabonen worden stukken regenwoud gekapt, en de meeste sojabonen die wereldwijd geproduceerd worden zijn genetisch gemanipuleerd. Nou moet het in Nederland in principe op het etiket staan als meer dan 0.9% van de gebruikte ingrediënten genetisch aangepast zijn (genetisch gemodificeerd staat er dan) – maar ik heb geen idee hoe betrouwbaar de informatie op de etiketten van geïmporteerde producten is. Als jij dat weet, lieve lezer: vertel het me in de comments. En bij de Ekoplaza vond ik vanmiddag verantwoord geproduceerde vissaus en oestersaus van OnOffSpices – ik zal laten weten hoe ze bevallen!

Hoezo saus uit een flesje?

Ik hoor het je denken: alles zelf maken, en dan begint ze over saus uit een flesje. Hoe zit dat? Goeie vraag. Dit soort sauzen kun je vergelijken met bijvoorbeeld kaas. Er zijn een aantal productiestappen aan te pas gekomen, die je met een beetje of een boel moeite thuis zou kunnen uitvoeren. Tolerante buren zijn ook een must trouwens: vissaus wordt gemaakt door visjes langdurig te laten fermenteren. Rotten dus, met andere woorden. En dat stinkt ruik je nogal. Maar goed: het zijn dus traditionele producten, zonder e-nummers of andere moderne toevoegingen, of productiestappen die uitsluitend in een fabriek gedaan kunnen worden. Maar, net als bij kaas: je moet het etiket goed lezen om te kijken of het flesje dat je in je hand hebt volgens de traditionele methode bereid is, of dat de fabrikant shortcuts heeft genomen. Voor de kant-en-klare woksauzen en zo geldt dat dus niet, daar z

Maar hoe maak je die dan, die aanrommelnoedels?

Voorbereiden:

  • Als je vlees, vis of een vervanger gebruikt: in stukjes snijden die klein genoeg zijn om in één hapje op te eten. Vlees, tofu en stevige vis kun je eventueel marineren in een mengsel van bijvoorbeeld sojasaus, sambal, citroensap, knoflook en eventueel wat olie (liefst een paar uur of een nacht van tevoren).
  • Kook water, en gaar de noedels volgens de aanwijzingen op de verpakking. Een kliekje rijst gaat ook prima, trouwens: dan heb je aanrommelrijst.DSC02519
  • Eerst de smaakmakers: snij een paar tenen knoflook, een uitje (liefst bosui of sjalot), en een stukje gember heel klein. Koriandersteeltjes kunnen ook, citroengras, pepertjes natuurlijk, en/of korianderzaadjes.
  • Snij je groente. Vrijwel alles kan er in: kool, courgette, aubergine, paprika, koolrabi, komkommer (ja echt geroerbakte komkommer is heel lekker!), wortel, witlof, prei, bloemkool, boontjes, champignons, paksoy, radijsjes die niet meer mooi genoeg zijn voor de sla, alle soorten groene blaadjes… enzovoorts. Het enige wat ik echt niet vind combineren is groenselderij – maar misschien denk jij daar wel anders over. Harde groente, die langer nodig heeft om gaar te worden snij je wat fijner, zachtere groentes wat grover. Zo is alles toch gelijk gaar. Hoeveel? Genoeg om alle buiken aan tafel te vullen. Minstens 200 gram per persoon, maar meer is beter, natuurlijk.
  • Zet alles klaar wat je verder nodig hebt: sojasaus voor de basis, vis-, oester- en/of bonensaus voor meer umami en zout. Iets zuurs: citroen- of limoensap, of rijst- of andere azijn. Iets zoets: honing, palm- of basterdsuiker, of gembersiroop. Iets pittigs: sambal, chiliflakes, verse peper. Ik heb bij gebrek aan beter ook weleens harissa (rode-peperpasta uit Marokko) en tabasco (pepersaus uit de VS) gebruikt. Eventueel: kokosmelk of -room, en maizena of pindakaas om te binden. En een glas water.

Koken:

  • Maak je wok (of grote koekenpan) heet.
  • Vlees, vis of vleesvervangers: even roerbakken, afblussen met een scheutje marinade als je dat hebt, en anders gewoon een scheut sojasaus. Geen extra zout toevoegen. Als je vlees of vis gebruikt die net aan gaar het lekkerst is maar wel flink wat hitte nodig heeft, zoals biefstuk of zalm: apart garen en opzij zetten. Als ik het in de pan laat terwijl de groente roerbakt wordt het op mijn huis-tuin-en keuken-4-pits-gasfornuisje te gaar, dat is zonde. Misschien dat het op een echte wokbrander wel lukt, dat de groenten dan sneller gaar zijn, dat weet ik niet. Vlees dat wat langer nodig heeft (varkenvlees, wat minder mals rundvlees, kip) of bijvoorbeeld tofu, kun je wel gewoon in de pan laten.

wok-kl

  • Smaakmakers in de pan, even aanbakken, dan de groente erbij. Soort voor soort, de hardste eerst, de zachtste als laatste als je het netjes wilt doen. Of alles ineens, dat doe ik meestal omdat het zoveel minder schaaltjes in
    de afwas oplevert. Alleen hele kwetsbare groene blaadjes hou ik apart, denk postelein, jonge spinazie, dat spul. Roerbakken, op hoog vuur, maar niet zo hoog dat de boel aanbrandt. Als het toch te hard gaat: scheutje water erbij om te blussen.
  • Scheut sojasaus erbij, wat sambal voor de hitte.
  • Schep nu de noedels erdoor, bak ze even mee.
  • Nu komt het leukste: op smaak brengen. Beetje spelen. De balans zoeken tussen zoutigheid, scherpte en de smaak van de ingrediënten. Groente zou in theorie moeten zorgen voor de bitterheid in het gerecht, maar jammer genoeg is die smaak er in veel moderne groente eruit gekweekt. Dat is heel jammer, want bitterstoffen zijn supergezond. Maar goed, je kunt natuurlijk altijd wat paardenbloemblad door je noedels doen. Lekker goedkoop ook nog! Vissaus & oestersaus zorgen voor meer umami, in weer een andere smaak dan de sojasaus. Als de boel te scherp is uitgevallen kun je wat zoet toevoegen, in de vorm van honing of suiker. Een beetje citroensap of een ander zuurtje zorgt voor wat frissigheid, maar dat is ook afhankelijk van je groente. Voorzichtig, te zuur is lastig repareren. Kokosroom geeft een licht zoetje, en romigheid natuurlijk, en verzacht te heftig uitgevallen smaken. Easy does it, er kan altijd meer bij. Proef, probeer – en hou op als de smaak naar je zin is. Echt.
  • Als je een plens dun kookvocht in de pan hebt, omdat je groenten veel vocht loslieten bijvoorbeeld, roer er dan een eetlepel pindakaas door. Dat bindt. Echt. (Of met wat koud water aangemaakte maizena natuurlijk, dat gaat ook.)
  • Proef nog eens, stel indien nodig de smaak nog wat bij, strooi er wat cashewnootjes of pinda’s over als je dat leuk vind… en klaar. Zet de sambal, de vissaus en de citroensap op tafel, dat doen ze in Thailand ook.

Klinkt als een boel werk, maar dat valt hartstikke mee. Groente snijden duurt nog het langst, vanaf het moment dat het fornuis aan gaat kun je tien minuten later aan tafel zitten.