Auteursarchief: Anouk

De prijs van goedkoop eten

bananaVeel TV over goedkoop eten deze week.

Het Belgische televisieprogramma Panorama deed onderzoek naar de gevolgen van de supermarktoorlog voor de toeleveranciers. Hier nog online te bekijken.

In de eerste eigen reportage van het nieuwe seizoen onderzoekt Panorama de strijd op leven en dood tussen supermarkten om de goedkoopste te zijn. Op het eerste gezicht is dat leuk nieuws voor de consument, maar iemand betaalt de prijs. De Delhaize-werknemer bijvoorbeeld die zijn job verliest. Maar zeker ook de toeleverancier, die voortdurend zijn prijzen moet verlagen. En het wordt stilaan zo erg dat het ook niet meer leuk wordt voor de consument: die eet aan het eind van de rit een minderwaardig product. Panorama trok na hoe onverbiddelijk dat mechanisme werkt.

Het Nederlandse programma Keuringsdienst van Waarde vertelde een vergelijkbaar verhaal over bananen. Bekijk hier deel 1, en hier deel 2.

 

Een week echt eten, dag 1: stamppot groene blaadjes

DSC02241Ik ga een week lang echt eten koken. Vandaag is dag 1, een zaterdag. Rustig dagje, alle tijd om te koken. De stamppot vandaag, want er zijn zat groene blaadjes: een bos raapsteeltjes & een restje palmkool in de koelkast, en een maaltje snijbiet in de tuin dat nog net te redden is van de slakken.

Aardappels en pastinaak als stamp, raapsteeltjes &co gestoofd er naast (in verband met groenhatende kinders roeren we een en ander op het bord door elkaar). Nootjes, rauwkost en gebakken pompoen erbij, klaar. De rest van de pompoen kan later in de week in de sla en de pannenkoeken.  En ik ga appel-perenmoes maken, want we hebben een flinke zak appels gekregen en de peren worden maar niet rijp.

Hoeveel werk is dat?

  • DSC02228Aardappels en pastinaak schillen en snijden: 8 minuten.
  • Raapsteeltjes, palmkool & snijbiet wassen en snijden: 3 minuten.
  • Schoonmaken van de pompoen, van hele pompoen naar ovenklaar: 5 minuten.
  • Stampen: 3 minuten
  • Groente in de pan doen en af en toe omscheppen: tussen het opruimen van de keuken door.
  • Rauwkost snijden: 2 minuten.

Op een drukke dag haal je de pompoen en de appelmoes uit de koelkast, en staat de rest in een half uurtje op tafel.

DSC02237-2

Is het echt eten?

Even nog de opdracht: “oorspronkelijke producten, rechtstreeks van het land, uit de buurt, van ’t seizoen en zo puur mogelijk.” Check, check, check, helemaal bingo. En dankzij de mannen van Eko de Eerste zijn bijna alle gekochte spullen ook biologisch gecertificeerd.

Alleen de walnootjes zijn niet lokaal en bio, die komen rechtstreeks uit Turkije via de Turkse delicatessenwinkel bij mij om de hoek. Dat is een klein minnetje, want walnoten kunnen prima lokaal: op het erf van de Ulebelt staat een aantal bomen.

En wat kost dat dan?

  •  3/4 kilo aardappels: €1,10
  • 1 flinke pastinaak: €0,58
  • bosje raapsteeltjes: €1,35
  • restje palmkool: €0,30
  • snijbiet uit de tuin: €0,00
  • scheut melk, ±100 ml.: €0,50
  • klont boter, ±30 gram is €0,25
  • pompoen. Was €1,08,  we hebben er ongeveer 1/4 van opgegeten: €0,27 dus
  • handje walnootjes (uit voorraad, geschat €0,50)
  • 3/4 komkommer: €0,94. (Ja, dat is best duur in vergelijking met de supermarkt. Maar komkommer is zo ongeveer het hoofdvoedsel van mijn kinderen dus dat wil ik graag biologisch.)
  • 1 tomaat van ongeveer 100 gram, €0,19
  • appelmoes van gekregen appels, dus €0,00, en gekochte peren €2,00. Dat werden vier weckpotjes, het vijfde deel hebben we opgegeten. Dus 0,40.

Totaal, voor twee volwassenen, een kleuter en een peuter:  6 euro en 38 cent. Valt mee toch?

 Bonus: afval

Het afval: een paar zakjes die bij het oud-papier gaan. En er bleven drie happen puree liggen op het bord van mijn dochter, die gingen de kliko in. Verder: niks.

 

Een week lang echt eten koken

Een week lang echt eten koken is de opdracht. Voor de tentoonstelling op het Festival Echt Eten van de Ulebelt. Wat is dat dan, echt eten? Kim, van de Ulebelt, legt het uit: oorspronkelijke producten, rechtstreeks van het land, uit de buurt, van ’t seizoen en zo puur mogelijk.

Want wat we willen weten: is dat nou moeilijk? En veel werk? En heel duur? Of valt dat  allemaal wel mee?

Festival echt etenHet lijkt me op dat moment niet zo’n probleem. De zuivel, en een flink deel van het groente & vlees dat we eten wordt in een groene boodschappenkrat aan huis afgeleverd door de vriendelijke mannen van bioboerderij Eko de Eerste. Koken zonder pakjes en zakjes heb ik mezelf al jaren geleden aangeleerd, toetjes maak ik ook meestal zelf, en in de supermarkt lees ik bijna altijd het etiket. Dus. Piece of cake.

Maar ’s-avonds thuis, nadenkend over hoe ik dit moet aanpakken, bekruipen de twijfels me. Kokosmelk uit blik is vast niet puur, lokaal en onbewerkt. De “ambachtelijke” droge worst die op het aanrecht klaarligt voor morgen blijkt bij nadere inspectie vol te zitten met e-nummers. En las ik niet iets over speltmeel dat nu uit Italië wordt gehaald omdat er tekorten zijn ontstaan door de groeiende vraag? Dit kon weleens lastiger worden dan ik dacht (en dan hebben we het alleen nog maar over het avondeten…)

Maar goed, ik zal wel zien. Eerst maar eens een globaal weekmenu verzinnen.

In willekeurige volgorde wordt het:

  • stamppot
  • nasi met een eiergerecht
  • lasagna
  • groente, aardappels, vlees en een sausje
  • soep, sla & brood
  • pannenkoeken
  • hartige taart

Ik ben benieuwd…

 

Blogpauze

Aan mijn drie lezers: zoals je hebt gemerkt heb ik even blogpauze, want andere dingen te doen. Gepruts met computers, om te beginnen. Koken, natuurlijk, en boodschappen doen. Kijk maar, onze boodschappen van deze week:

weekboodschappen week 51

Maar volgend jaar ben ik er weer, ik heb leuke plannen met dit blog.

Voor ondertussen: geniet van de feestdagen en tot ziens.

Weekmenu week 40

De week is alweer bijna voorbij, maar op de valreep toch nog een weekmenu.

Vrijdag: wieltjespasta met zalm, prei & paprika

Het was een geen-zin-om-te-koken-dag. Maar omdat ik ook al geen zin had in boterhammen met pindakaas én peuter altijd erg gelukkig wordt van wieltjespasta (sinds kort te koop bij de Appie) ging ik toch maar aan de slag.

Gelukkig ging dit lekker snel: in de tijd die de pasta nodig heeft om gaar te koken was de rest klaar.

  • Zet om te beginnen de kindjes voor Bob de Bouwer. Preitje & paprikaatje snijden, paar minuutjes fruiten in een beetje boter of olie. Verse zalm in stukjes snijden, en erbij.
  • Rouxtje maken (van boter en bloem), en daar saus van maken met wat melk en een schep van het kookwater van de pasta. Op smaak brengen met zout en een theelepel gedroogde dilletopjes.
  • Groente/vismengsel, saus en pasta door elkaar scheppen… en klaar is mama. Precies op  tijd voor eindtune van Bob de Bouwer.

Zaterdag: weekboodschappen en een roerbakje

Zaterdag deden we weekboodschappen, kijk maar:

 

Langs de biologische tuinderij, de molen, een fruitkweker en een zuivelboerderij met heuse koeien (die nu allemaal in de wei liepen, maar toch). Het wordt steeds gewoner, we waren in een dik uur weer thuis. Met in de tas: melk, karnemelk, yoghurt, boter, kaas, eieren, stoofvlees, soepvlees, spekjes, prei, chinese kool, uien, wortels, oesterzwammen, andijvie (niet op de foto), boontjes, knolselderij, appels, nog meer appels, appelmoes-appels, peren, stoofperen, framboosjes, 5 kilo bloem, en 2,5 kilo volkorenmeel. Alles bij elkaar net geen zestig euro.

En toen hadden we honger, en werd het alweer wat snels: een roerbakje met glasnoedels, rundergehakt, kool, boontjes, oesterzwammen en cashewnoten. Veel stappen, maar het is niet meer dan twintig minuutjes werk.

  • Snipper een ui. Hak een teen knoflook en een stukje gember fijn.
  • Maak een flinke handvol boontjes schoon, kook ze net niet beetgaar. Voeg glasnoedels toe aan het kokende water, en draai het gas uit. Na een paar minuten afgieten (staat op de verpakking, glasnoedels maken we vooralsnog niet zelf).
  • Rooster een handje rauwe cashews in een droge pan, zet apart.
  • Veeg de oesterzwammen met een papiertje schoon, scheur in grove stukken, en bak ze met wat ui even in de wok. Omscheppen met wat sojasaus & sesamolie.
  • Snij Chinese kool in reepjes. Wassen, en laat uitlekken in het vergiet.
  • Bak het gehakt met ui rul in de wok. (Is ook lekker met tofu, of een combinatie van een beetje gehakt en veel tofu.) Voeg de kool toe, en doe als de kool zo goed als gaar is de noedels & boontjes erbij. Op smaak brengen met sojasaus, oestersaus, vissaus, citroensap, sesamolie, etc… combineer al die oosterse saus-op-smaak-breng-goedjes zoals je lekker vindt. Gewoon proberen en proeven.
  • Schep van het vuur af de oesterzwammen en cashews erdoor, en klaar.

En de rest van de week

  • Zondag: stoofvlees met friet, sla en zelfgemaakte appelmoes, stoofpeertjes in druivensap toe
  • Maandag: andijvie-knolderijstamppot
  • Dinsdag: gevulde tomatensoep met zelfgebakken soepstengels
  • Woensdag: weet ik niet, manlief kookt
  • Donderdag: nasi met boontjes & ei
  • Vrijdag: restjesdag

Stoofpot van paddenstoelen en quinoa

Nou had ik beloofd om het recept van de Extra lekkere stoofpot van gerst en paddenstoelen uit De Dikke Vegetariër hier op te nemen. Alleen wijkt mijn versie bij nadere beschouwing nogal af van het origineel: hij is niet vegetarisch, bevat pakweg twee keer zoveel paddenstoelen en is met quinoa in plaats van parelgort. Raadpleeg dus vooral pagina 540 van De Dikke Vegetariër voor een vegetarische stoofpot met gerst en paddenstoelen.

Ingrediënten voor stoofpot van paddenstoelen en quinoa

Voldoende voor twee (niet al te hongerige) volwassenen, een peuter in de lust-ik-niet fase en een alles mondjesmaat proevende baby.

  • 2 ons kastanjechampignons, schoongemaakt, in stukken: kleintjes heel, middelmaat in vieren, grote in meer stukken
  • 1 ons oesterzwammen, schoongemaakt, in stukken gescheurd
  • een handje gedroogd eekhoorntjesbrood, geweekt
  • wat spekjes, ik had pakweg 50 gram
  • 1 flinke ui, gesnipperd
  • 3 flinke wortels (gewone, geen winterwortels), in stukken
  • 2 stengels bleekselderij, kleingesneden
  • 4 kleine vastkokende aardappeltjes, in vieren
  • veel knoflook, 6-8 tenen, gepeld, niet gesneden
  • tijm, pakweg een halve theelepel gedroogde tijm (of een hele theelepel verse) (dit zijn van die Amerikaanse maatschepjes, geen lepels om je thee mee te roeren)
  • handjevol quinoa
  • paar soeplepels groentebouillon
  • zout, peper
  • evt. beetje maizena

Bereidingswijze

  • Bak de spekjes, ui, wortel, bleekselderij, aardappelen en knoflook op middelhoog vuur onder af en toe omscheppen gedurende een minuut of 10.
  • Voeg de paddenstoelen & tijm toe en bak een paar minuutjes mee.
  • Roer de quinoa erdoor.
  • Voeg bouillon & het weekvocht van het eekhoorntjesbrood toe: zoveel dat de boel niet aanbakt en de quinoa gaar kan koken, maar niet zoveel dat het soep wordt. Er kan altijd meer bij, maar eruit is minder.
  • Laat pakweg een half uurtje stoven, af en toe roeren & controleren of er nog voldoende vocht in de pan zit. Net als bij andere stoofpotten geldt: langer is beter.
  • Op smaak brengen met zout en peper, als de saus nog wat dun is binden met wat maizena.
  • Het originele recept vraagt om peterselie als garnering, maar die was ik vergeten, en ik heb ‘m niet gemist.

 

Weekmenu week 39

Obelix!!!

Op de vrijdagmarkt vond ik deze week tot mijn verrassing een heuse poelier. Eentje met “biologisch” wild, waaronder wild-zwijn-filetjes, van zwijnen die naar zijn zeggen lekker hadden kunnen scharrelen op de Veluwe. En betaalbaar ook nog… die wilde ik wel proeven. We aten ze meteen vrijdagavond, met gebakken aardappeltjes uit de oven, erwtjes&worteltjes bonne femme en kropsla.

En? Lekker? Nou ja, niet vies of zo. Maar eerlijk? De varkentjes van Helder Varken hebben bakken meer smaak.

Paddenstoelenstoofpot volgens Mark Bittman

Ik heb een nieuwe held. Hij heet Mark Bittman, komt uit Amerika, en schrijft kookboeken en voor de New York Times. Zijn vuistdikke How to Cook Everything Vegetarian is in het Nederlands vertaald als De Dikke Vegetariër, en oh mensen… wat een geweldig boek is dit. Niet alleen vanwege de mega-hoeveelheid recepten, maar vooral omdat er zoveel uitleg in staat over achtergronden, producten en kooktechnieken. Dit is geen kookboek, maar een complete kookcursus!
Wat mij betreft echt een aanrader voor iedereen die creatiever en/of zonder zakjes en pakjes wil leren koken, vegetarisch of niet.

Vandaag aten we de Extra lekkere stoofpot met paddenstoelen en gierst, alleen was de gierst op, dus het werd Extra lekkere etc. met quinoa. En lekker was het. Voor herhaling vatbaar. Recept volgt, want ik heb het boek uit de bieb en ik wil dit nog eens maken. Hier dus!

In de stoofpot ging ook groentebouillon,  ook al naar een recept werkbeschrijving uit de Dikke Vegetariër. Ik maakte meteen maar een pan vol, met allerlei groente- en kruidenafsnijsels die ik al een paar dagen had opgespaard. Er ging ook een bouillonblokje bij, dat ik nog vond onderin de kruidenla. Dat was jammer genoeg een minder geslaagd idee: we zijn de e-nummers ondertussen zo ontwend dat ik de smaakstoffen (de MSG?) overal doorheen proef.

Gehaktballetjes in tomatensaus

Zo’n echte klassieker, gehaktballetjes in tomatensaus. Ik heb mijn vriezer vol met overheerlijk wild rundvlees, dus dat wordt vast lekker. Erbij bloemkool & boontjes, die ook even door de saus mogen zwemmen, met gedroogde  zwarte olijven. En pasta, denk ik. Of toch aardappeltjes, want de vijf kilo die ik twee weken geleden goedkoop kocht bij Hof van Twello is nog lang niet op. En dan maak ik meteen wat extra saus, voor over de polenta. En bewaar ik wat van het gehakt voor in de curry.

Polenta

Volgens de kaasboer is polenta hip: ik was al de derde vrijdag die kwam voor kaas voor in de polenta. Goh, zouden al die mensen Carolines blog lezen? Maar goed, wij eten deze week dus maïspolenta, met daarin de minikolfjes van de mais uit de tuin. Erbij tomatensaus, en sla.

Curry

Echt herfsteten vind ik dat, van die lekkere gevulde groentecurry. Alles wat dringend op moet kan er in. In dit geval een restje bloemkool, denk ik, en het schattige kleine pompoentje (ter grootte van een tennisbal) dat ik vanmiddag geoogst heb in de moestuin. Boontjes, een handje linzen, een aardappeltje, en lekker veel verse knoflook & gember. En een klein beetje gehakt voor de smaak, iets van 100 gram doet al zoveel. Zilvervliesbasmati erbij, komkommerraïta ernaast, en klaar.

Groentesoep

Wat er nu nog in de groentela ligt gaat dan aan het eind van de week in de soep. Met bonen en geraspte kaas, dan wordt het een soort minestrone. De bonen gaan al een dag van tevoren in de week, en als alles volgens plan gaat dan maak ik de soep in de loop van de ochtend, die kan dan de rest van de dag op smaak komen in de hooikist.

Stamppot

Want het is herfst. Dus eten we stamppot. Wat voor stamppot… dat zien we eind van de week wel. Dan is er weer markt of tijd voor een boerderijrondje.

Oh ja, die flespompoen

En dan heb ik nog een dag en een flespompoen over. Wat zal ik daar eens mee verzinnen? Ik pak de Dikke Vegetariër er maar weer eens bij.

 

 

 

Wintervoorraad

Ik ben druk geweest met inmaken & bewaren deze zomer. Veel experimenten, sommige meer geslaagd, andere wat minder. Inmiddels staan er heul veul potten in de (koel)kast en zit de vriezer lekker vol. Laat die herfst maar komen! Wat heb ik zoal gemaakt?

Tomatensaus

Klassieker, altijd goed. Voor pasta, in stoofjes, in sausjes, opkikker in soep, met witte bonen… tomatensaus is overal goed voor.

Wanneer? In juli/augustus, als de tomaten goedkoop en lekker zijn.

Biologisch? Liefst wel, want gangbare tomaten bevatten hormoonverstorende stoffen. Maar ja, biologische tomaten zijn dan weer niet goedkoop. Wel lekker trouwens. Ik maakte al een hele voorraad saus voordat ik dit las, en ja, die ga ik ook weer niet weggooien. Zucht.

Hoe? Tomaten halveren, die op de foto hadden een hele harde kern, die kan eruit. Grillen in de oven, eventueel met wat teentjes knoflook en een uitje in stukjes, totdat flink wat van het vocht verdampt is. Gegrilde ui en knoflook in de koelkast bewaren voor later gebruik. Tomaten overdoen in een pan, laten pruttelen tot het flink is ingedikt & tot moes gekookt. Grote stukken vel er tijdens het pruttelen uit vissen, verder doe ik niet aan ontvellen.  Als er veel harde stukken in de saus zitten nog even de staafmixer er door. Zeven kan ook, maar ik doe het niet. Deel meteen opeten, over de pasta ofzo, de rest is voorraad.

Bewaren? In kleine bakjes in de vriezer, een maand of vier, vijf gaat hier goed. Een paar porties als deelblokjes invriezen in ijsblokjesbakjes.

Onthouden: volgend jaar meer tomatenplanten in de moestuin!

Paprikasaus

Zie tomatensaus, op alle punten. Behalve dan dat de paprika’s liefst wel ontveld moeten worden. Ik gebruik rode, oranje en gele, geen groene. Punt en ronde door elkaar.

Gegrilde paprika’s even laten uitdampen in een plastic zak, of in een pan met het deksel erop, dan komt de schil goed los. Niet helemaal laten afkoelen (dat gebeurde mij dit jaar tot drie keer toe) dan gaat het ontvellen weer veel moeizamer.

Op de foto trouwens geen paprikasaus maar de ingemaakte waar ik al eerder over schreef. Die ondertussen alweer bijna op is.

Appelmoes, gewone en met rozijntjes

Mjam. Veel lekkerder dan uit de winkel. Baby en peuter smullen ervan. Ik ben benieuwd hoe het blijft bij bewaren.

Wanneer? September, de minder mooie appels van de nieuwe oogst zijn goedkoop.

Biologisch? Liefst wel, bij de appelteelt wordt relatief veel pesticide gebruikt.

Hoe? Schillen, klokhuis eruit, in stukjes, kaneel en /of rozijntjes erdoor, evt. wat suiker, op klein pitje tot moes koken.

Bewaren? Ik heb een deel in bakjes in de vriezer, een deel in kleine potjes. Alles in porties voor één maaltijd.

Aardbeienjam: gewone, met munt, en met balsamico

Dit was minder geslaagd. Ik heb jam gemaakt met pectinepoeder & minder suiker, en de verse jam was in juni wel lekker, maar toen ik vorige week een potje open draaide vond ik hele dikke klonterige jam die na een paar dagen ging gisten. Yuk. Misschien nog bruikbaar voor ijs?

Sap, limonade en siroop

Aardbeienlimonade en -siroop, aardbeien-frambooslimonade, sap van blauwe en rode bessen, druivensap… allemaal even lekker en snel op. Ik heb nu alleen nog druivensap, en wat bakjes siroop in de vriezer.

Wanneer? Als het fruit rijp is en de vogels het gaan opeten. Meteen verwerken, niet denken “dat komt  straks wel”.

Biologisch? Niet van toepassing, want uit de tuin. Ik vind kleinfruit uit de winkel te duur voor dit soort toepassingen omdat je zoveel nodig hebt. Oh, en niet-biologische aardbeien bevatten veel pesticide.

Hoe? Wassen, steeltjes & blaadjes zoveel mogelijk verwijderen. Opkoken, met een beetje suiker, dan komt het vocht beter los. Even laten doorkoken, tot het vochtpeil hoger staat dan het fruit, dan wat laten afkoelen. Zeven. Bij fruit met tanines (zoals druiven) de pulp niet aandrukken, bij bv. aardbeien juist wel.

Naar smaak suiker toevoegen aan het sap. Voor sap een klein beetje, het druivensap bevat iets van twee eetlepels suiker op een soeppan druiven. Die is – eenmaal geopend – dan ook maar een paar dagen houdbaar. Voor limonade wat meer, ook weer naar smaak, voor siroop de helft tot twee derde van het gewicht van het fruit.   Nog eens opkoken, proeven (pas op, heet!) en overgieten in gesteriliseerde flessen en potten.

Bewaren? Ik doe het in glazen flessen die bij afkoelen vacuüm trekken, en dan alsnog in de koelkast. Mijn moeder vriest sap in, in kleine plastic waterflesjes.

En verder?

  • Verjus
  • Pickles van bloemkool, wortel, ui en augurk
  • Augurk met dille in het zuur
  • Zoetzure courgette & ui
  • Mangochutney
  • Pittige mango-appelchutney

Maar daarover later misschien meer…