Drie dingen die vleeseters niet meer willen horen

Een bevriende vegetariër deelde vanochtend dit stukje op Facebook: 14 dingen die vegetariërs niet meer willen horen. En ik snap het, echt. Het merendeel van de in het artikeltje genoemde dingen is gewoon dom: het soort opmerkingen dat je aan de kersttafel krijgt van klierende ooms die je uit de tent willen lokken. Dus als alle mensen die just for the fun of it graag andere mensen lastig vallen over hun voedselkeuzes nu even iets anders gaan doen…

ja…

dank je, daahaag…

dan zijn we nu met beschaafde mensen onder elkaar, en kunnen we een normaal gesprek voeren.  Fijn.

schotsehooglanderAls we we dan alle domme opmerkingen in dat stuk even laten liggen, dan zijn er toch wel een paar puntjes om het over te hebben. Niet omdat ik jou, als vegetariër of veganist, mijn vlees-eet-evangelie wil opdringen. Integendeel. Maar omdat er ook wel een paar dingen zijn die ik als kritisch vleeseter liever niet meer wil horen.

Ik quote even uit het artikel:

‘Lust je geen vlees of vind je het zielig voor de dieren?’

Ik heb als kind jaren vlees gegeten. Het ene (biefstuk) vond ik vies en het andere (vleeskroketten met appelmoes) vond ik heerlijk. Je zou dus denken dat het dan automatisch de tweede optie is, maar ‘zielig voor de dieren’ is wel een heel denigrerende en simplistische manier om een hele levenswijze te verklaren. Mijn keuze om geen dieren te eten komt voort uit de overtuiging dat de vleesindustrie één van de meeste verrotte systemen op onze aardbol is. Het systematisch mishandelen en massaal vermoorden van dieren en daarbij de planeet verwoesten (de vleesindustrie is de nummer één veroorzaker van klimaatverandering, ver boven het gebruik van auto’s) om geen enkele andere reden dan ‘ik lust het graag’ is voor mij persoonlijk niet te verantwoorden. ‘Zielig voor de dieren’ is misschien je reden als je vijf bent en er net achter komt dat je kipnuggets eigenlijk stukjes karkas met een laagje paneermeel zijn, maar voor de oudere vegetariërs onder ons zit er toch wel net iets meer achter.

Er worden hier drie dingen gezegd waar ik het graag eens over zou hebben:

  1. vlees eten wordt gelijkgesteld aan het vermoorden van dieren. En als je geen vlees eet, is de suggestie, dan heb je dus part noch deel aan dat dierenleed.
  2. de vleesindustrie zou “één van de meeste verrotte systemen op onze aardbol” zijn, waarin dieren systematisch mishandeld worden
  3. de vleesindustrie zou de nummer één veroorzaker van klimaatverandering zijn

Dood beest

Botten van melkkoeien. Voor de bouillon.

Laten we eens gezellig beginnen en het over het vermoorden van dieren hebben. De woordkeuze is natuurlijk moreel geladen, maar er is bottom line geen speld tussen te krijgen: alle vlees is dood beest. Geen discussie mogelijk. Maar als je een principieel ethisch bezwaar hebt tegen het doden van dieren dan is vegetarisme geen logisch standpunt, met alle respect. Prima keuze, je hoeft je van mij niet te verdedigen – maar logisch is het niet.  En daarmee als argument ongeldig. Als je niks te maken wilt hebben met het doden van dieren dan zou je om te beginnen ook geen zuivel moeten eten,  geen eieren, en zelfs kritisch moeten zijn over je groente (en dan laten we alles wat niet met eten te maken heeft maar even achterwege…)

Hoezo geen zuivel? Niet iedereen heeft dit helder in beeld, dus nog even hoog over. Zuivel wordt gemaakt van melk. Zoogdieren (koeien, maar ook mensen, muizen en ijsberen) geven melk als ze een jong krijgen. De helft van de jongen zijn mannetjes, en bij melkkoeien worden de stiertjes afgemest, gedood en opgegeten. De vaarsjes (de meisjes) worden vroeg of later van de moeder gescheiden en worden als ze volwassen zijn zelf ook melkkoe. Maar daar houdt het niet mee op, qua dood beest. Melkkoeien gaan na een paar jaar minder melk geven, en worden dan ook gedood en verwerkt tot bijvoorbeeld gehakt. Ze gaan niet met pensioen of zo. Heb je een ethisch probleem met het doden van dieren dan is zuivel eten geen logisch houdbaar standpunt. Vlees is een noodzakelijk bijproduct van zuivel: er is geen zuivel zonder vlees. 

Voor eieren geldt hetzelfde als voor melk. Stieren geven geen melk, hanen leggen geen eieren.  Mannelijke kuikens zijn een afvalproduct van grootschalige eierproductie en worden meestal “vernietigd”, zoals dat heet. Wat dat betekent mag je zelf googlen.

rundvleescurry-met-wortelgroentenMaar het houdt niet op bij zuivel en eieren: ook groente en granen zijn niet per se ethisch verantwoord. Dat gaat om te beginnen over de habitatvernieling die het gevolg is van “normale” grootschalige landbouw. Wat pesticiden en eindeloze velden vol van hetzelfde doen met de leefomgeving, en de gevolgen voor muisjes, weidevogels enzovoorts. Die worden doodgereden door de steeds groter wordende landbouwmachines, of ze gaan dood doordat ze nergens meer kunnen wonen of niks meer te eten hebben. In de Amazone wordt het oerwoud gekapt voor sojaproductie en palmolie, wat zorgt voor massale sterfte onder de oerwoudbewoners.  Veel mensen maken daar – terecht – bezwaar tegen. Maar gangbare landbouw hier heeft op kleinere schaal vergelijkbare effecten. Wil je echt ethisch eten dan zijn er meer en complexere dingen om over na te denken dan alleen “geen vlees”. 

En voor iedereen die nu weg wil klikken omdat het toch nooit goed is: blijf nog even. Want ethisch verantwoord eten is stukken leuker en makkelijker dan je denkt. Echt. 

Vleesindustrie = dierenmishandeling?

Dat alle veeteelt gelijk staat aan dierenmishandeling is een visie die je vaker tegenkomt in pleidooien voor het vegetarisme (en vooral veganisme). Ik heb Cowspiracy gezien, en Meat the truth, stukjes van Earthlings zelfs. Docu’s met nare beelden. Wat mensen met dieren doen is verschrikkelijk. Net als wat we met elkaar doen overigens, en met de aarde zelf – maar dat terzijde. Maar. Niet alle vlees en zuivel is over één kam te scheren. Dat wordt wel vaak gedaan, en ik word daar nogal verdrietig van.

P1040974Dan denk ik aan boeren, mensen die gewoon om hun beesten en hun bedrijf geven. Niet om te romantiseren: ik heb het over echte mensen, geen marketingnep op supermarktverpakkingen. Sommigen heb ik persoonlijk mogen ontmoeten, andere ken ik alleen online. Rob en Henrieke van Kleinlangevelsloo in Raalte bijvoorbeeld (grasgevoerde melkkoeien, buffels, een boerderijwinkel en meer). Gerjo van Ruimzicht in Halle (prachtige boer, prachtig bedrijf met melkkoeien). Natuurboer Berrie Klein Swormink in Deventer (jerseykoeien, vlees en heerlijke melk). Jorieke van Veldvarkens (echte scharrelvarkens, superleuke filmpjes via Facebook), Anton en Floor van Red Boar (yummie Tamworth varkens én nieuwsgierigmakend bier). Jelwin en Ymke van SchotseHooglanders.nl (grasetende oerkoeien uit Groningen), Arjan van de Stoerderij (waterbuffels, maakt onder meer “stoer ijs”, vermakelijke Facebookupdates ook) en Jan Dirk en Irene van de Remekerkaas, prachtig in beeld gebracht in de documentaire Dansen met gehoornde dames.

En ik denk aan al die minder zichtbare boeren, die “gewoon” aan de Campina of de supermarkten leveren. Ik heb de afgelopen jaren redelijk wat boeren en boerinnen gesproken, en allemaal, stuk voor stuk, hadden ze het beste voor met hun beesten. Soms werken ze biologisch, meestal niet. Niet zelden maken ze keuzes waar ik persoonlijk moeite mee heb. Maar toch. Vaak – nee, bijna altijd – vertelden ze over omstandigheden waardoor ze andere keuzes maakten dan dat ze eigenlijk zouden willen. Maar de economische ruimte, de last van de bank en steeds veranderende overheidsregels, de voortdurende neerwaartse druk op de prijzen. Er wordt zo hard gewerkt, voor zo weinig inkomen ook vaak.

Stellen dat al die boeren hun dieren mishandelen, hun bedrijven zonder enige kennis van zaken op een hoop gooien met (vaak buitenlandse) beelden van megastallen en slachthuizen… ik vind het zo pijnlijk. 

Ja, misstanden bestaan. Ook in Nederland. En wat een misstand precies is, daarover verschillen de meningen. Dat mag ook. Maar stellen dat alle boeren hun dieren mishandelen is in mijn ogen ronduit onfatsoenlijk. En het slaat iedere kans op een gesprek dood.  

Terwijl dat nou net zo hard nodig is, dat gesprek. Welke keuzes maakt een boer, en waarom. En wil jij zijn spullen dan eten – of niet. Dat zijn de vragen waar het om gaat, vragen die beantwoord moeten worden in een respectvol gesprek tussen boer en burger. Waarbij de burger begrip heeft voor de realiteit van de boer. Waarbij de boer begrip heeft voor de zorgen van de burger, én in staat is om kritisch in de spiegel te kijken. Niet het defensieve “de Nederlandse boer is de beste van de wereld en iedereen die iets anders vindt is een nare activist waar ik niet mee wil praten”, zoals ik laatst op Twitter zag. Begrijpelijk, die reactie, maar niet de manier.

Klimaatverandering

Dit stuk wordt nu al veel te lang, maar ik wil het toch nog even hebben over die klimaatverandering. Red de planeet, stop met vlees eten, wordt er dan gesteld. Ik erger me daar blauw aan, want het is pure propaganda.

Hoe zit het dan wel? Het probleem bij veehouderij zit ‘m vooral in het veevoer. Als je koeien in een stal zet, en graan en soja voert die eerst de halve planeet over gesleept worden – ja, dat is niet zo best voor ’t milieu. Aantasting van het oerwoud, een gigantisch verbruik van water, kunstmest en fossiele brandstoffen, CO2-uitstoot, genetisch geknutsel aan planten zodat ze niet dood gaan aan een pesticidedouche… het is om te huilen. Daar doe ik dus niet meer aan mee. Maar ik eet wel vlees. Hoe zit dat?

potten -orgineelKoeien zijn niet gemaakt om soja of graan te eten, hun systeem is afgestemd op gras en kruiden. Dat is beter voor de koe, en het vlees en zuivel is ook nog eens beter voor ons. En anders dan bij graan & soja zetten ze eiwitten die wij mensen niet kunnen eten om in eiwitten die wij wel kunnen eten. Maar dat terzijde: het punt hier is dat koeien die gras eten een heel ander klimaateffect hebben. Vooral als ze gras eten dat ergens toch al groeit, in een natuurgebied bijvoorbeeld. Dan gaan die koeien deel uitmaken van een natuurlijke kringloop die zorgt voor meer CO2 opname in de bodem. Koeien eten planten, koeienpoep zorgt voor bemesting, waardoor er meer plantengroei ontstaat en er meer CO2 wordt vastgelegd in de bodem. Dus – hou je vast – minder uitstoot, in plaats van meer.

Dit systeem gaat niet vanzelf, het hangt af van precies de juiste begrazingsdruk en nog een hele zwik factoren. Er komt, met andere woorden, een boer aan te pas. En die boer kan niet van lucht leven, of gras eten: die heeft klanten nodig. Vleeseters.

En voordat iemand nou begint te piepen dat zulk vlees te duur is: dan eet je er dus minder van. Minder vaak, en kleinere porties. Daar gaat bijvoorbeeld de film Cowspiracy de mist in: je kunt de hoeveelheden vlees die we in het huidige verziekte systeem naar binnen werken niet zomaar projecteren op een andere manier van landbouw, en op basis daarvan de biologische veehouderij categorisch afwijzen. Verkettering van alle vlees is niet de oplossing voor het klimaat. Minder en beter vlees is wel een deel van de oplossing. 

Baas op eigen bord

Dus. Wat ik als bewust vleeseter graag zou willen, zo aan het begin van het nieuwe jaar, is dat we in 2016 van onze stokpaardjes afkomen en met elkaar gaan praten. Dat we de propaganda en de marketing achterwege laten, en beter naar elkaar gaan luisteren. Niet alle vlees (of zuivel, eieren en groente dus) is hetzelfde. Supermarkteten waarvan je geen idee hebt waar het vandaan komt is volstrekt onvergelijkbaar met producten die je koopt op de boerderij. Ga er op uit! Stel die vragen! Ga in gesprek met die boer. En daar hoort ook bij: betaal als het zo uit komt zonder mokken die paar cent extra. Die verdwijnen dan namelijk niet in de zakken van een anonieme aandeelhouder in Wassenaar of Londen, maar dragen bij aan het gezinsinkomen van de persoon tegenover je. Die dragen bij aan zwemlessen, nieuwe schoenen of een nieuw dak voor de stal. Aan een gezond bedrijf, aan dieren- en mensenwelzijn. Over ethiek gesproken…

 

31 gedachten over “Drie dingen die vleeseters niet meer willen horen”

  1. Goed verhaal voor de start van 2016, dankjewel!
    Wellicht wekt de titel van het bericht alleen andere verwachtingen op waardoor er misschien mensen op de link klikken die een ander soort verhaal verwachten.. en mensen die het wel kan interesseren snel door scrollen.

    1. Dankjewel voor je reactie, Laura. Ik hou daar wel van, mensen een beetje op het verkeerde been zetten. 😉 En wie weet, misschien zet ik een verstokte vleeseter ertoe aan eens kritisch naar z’n gehaktbal te kijken.

  2. Als vrouw van een melkveehouder en tegelijk zelf in de ‘alternatieve sector’ verkerend ofwel veel antiboerpropaganda tegenkomend, heb ik dit met tranen in de ogen gelezen. Van dankbaarheid, wel te verstaan.

  3. Wat ben ik blij om dit te lezen! Dialoog i.p.v. “religieuze” discussie daar hebben we wat aan… Heel erg fijn dat stukje bij beetje hier en daar begint door te dringen dat “industriele voedselteelt” wat vee betreft bijvoorbeeld megastallen met aangevoerd veevoer, iets totaal anders is dan koeien die buiten gras eten… Over teelt van voedsel in ecosystemen oftewel “Herstellende Landbouw” bewerkten en vertaalden wij vorig jaar dit boek:

    http://permacultuuronderwijs.nl/herstellende-landbouw-boek-mark-shepard/

  4. Het enige wat ik mis in het stukje van klimaatverandering is dat de aarde eigenlijk gewoon de klein is om ‘verantwoord’ vlees te eten van boeren die op een meer natuurlijke manier (zover mogelijk) met hun vee omgaan. Voor dat laatste is zoveel meer ruimte nodig.

    De opkomst van oa. fastfood vanaf de jaren ’50, wat bijna altijd op vlees gebaseerd is, heeft ervoor gezorgd dat we zoveel meer vlees zijn gaan eten. Met bijna 3x zoveel mensen op de aarde als toen, is er gewoonweg niet op een verantwoorde manier aan de vraag van vlees te voldoen.

  5. Over eten en klimaat is inderdaad nog heel veel meer te zeggen. Kleinere porties, en minder vaak vlees eten is zeker een stap in de goede richting. Minder fastfood en kant-en-klaar, en meer vers en zelfgekookt eten ook. En zo zijn er nog meer punten. Juist daar is dat respectvolle gesprek zo hard voor nodig.

  6. Bemoedigend en genuanceerd stuk, ik heb ’t met plezier gelezen.

    Ik ben al 20 jaar overtuigd vegetariër en ik denk, net als jij schrijft, dat een respectvol gesprek tussen ‘voor- en tegenstanders’ over het al dan niet ( of minder) eten van vlees, hard nodig is. En het meest effectief in het klimaatdebat.

    De blog van https://hannekevanveghel.wordpress.com vind ik erg goed. Ze heeft kennis van zaken, is vegetariër, maar niet per se anti -vlees(eters).

  7. Hoi Anouk,
    je brengt een paar fijne (en nodige) nuanceringen aan, maar volgens mij zitten er ook een paar redeneringen in je stuk die niet helemaal kloppen. Even vooraf, ik eet zelf – net als jij volgens mij, biologisch vlees (en zuivel en eieren) en dan met mate.

    Je stelt dat vegetarisme niet per se een logisch standpunt is als je bezwaar hebt tegen het doden van dieren omdat er voor de zuivelindustrie ook dieren worden gehouden en gedood. Dat klopt natuurlijk, maar er worden toch extra dieren gehouden die alleen bedoelt zijn om vlees op te leveren? Geen vlees en wel zuivel zorgt er dan toch voor dat er minder dieren worden gehouden? Wat je zegt klopt: er is geen zuivel zonder vlees, maar zónder zuivel is er (nog steeds, en een grotere hoeveelheid) vlees.

    Dat er voor eieren hanen(kuikentjes) worden doodgemaakt, daar kun je moeilijk alleen de mensen die eieren eten de schuld van geven. Dit is deel van het systeem. Het is blijkbaar kosteneffectief om de hanen te doden, omdat ze eenmaal volwassen minder vlees opleveren dan kippen. Dus ja het eten van eieren draagt bij aan het in stand houden van dit systeem, maar ook de grote vraag naar kippenvlees zorgt ervoor dat het op deze manier wordt aangepakt.

    Je noemt groente en granen ook niet per se etisch verantwoord. Ook dat klopt maar dit ligt genuanceerder. Wat voor zuivel geldt, geldt hier ook. Geen vlees eten maar wel zuivel consumeren lost het probleem niet op, maar het zorgt wel voor minder veeteelt. Geen vlees eten maar wel groente lost het probleem van grootschalige landbouw ook niet op, maar draagt wel bij aan een vermindering van het aantal hectares dat nodig is voor landbouw (het grootste deel van gekapt oerwoud wordt gebruikt voor de productie van veevoer (mais en soja)

    Dus ik ben het met je eens dat het is complexer dan ‘geen vlees’ eten, maar ‘geen vlees’of ‘minder vlees’ maakt het probleem wel kleiner (minder dieren in megastallen, minder landbouwgrond nodig voor de productie van veevoer)

    En natuurlijk worden boeren ‘gedwongen’ door overheidsmaatregelen en door neerwaarste druk op de prijzen om bepaalde keuzes te maken. Dat geeft een context en het is belangrijk om dat erbij te vermelden (dat ontbreekt inderdaad in het stuk waarop jij hebt gereageerd). Maar ik vind wel dat je het heel positief schetst. Scharrelvarkens, grasgevoerde melkkoeien e.d. zijn fantastische en bewonderenswaardige initiatieven, maar is dat niet een heel klein percentage, als je naar de omvang van de veeteelt in Nederland kijkt? Daarnaast vind ik dat druk op een bepaalde sector geen rechtvaardiging mag zijn voor wangedrag naar dieren. Een dief die iemand verwondt bij een roofoverval wordt strafrechtelijk vervolgt, ook als hij schulden heeft of een lastige thuissituatie. (dit is wat gechargeerd, maar dat is even om het punt te maken)

    Ik vind je voorstel over andere voeding (gras) voor koeien en het eten van minder vlees en hele goede opmerking. Zelf probeer ik het ook op die manier te doen. Ik eet bio vlees (en zuivel en eieren) en dan daarvan wat minder.
    Toch vind ik het geen propaganda om te zeggen dat stoppen met vleeseten veel zou veranderen voor het klimaat. Met onze huidige intensieve veeteelt krijgen ze soja en mais te eten, staan ze niet allemaal buiten en zorgen ze dus voor extra CO2 uitstoot. Als iedereen stopt met vleeseten komt er extra landbouwgrond vrij en vermindert de CO2 uitstoot. Natuurlijk is een tussenoplossing van minder vlees en vooral een ander soort veeteelt een prettiger voorstel, maar het is niet per se onwaar dat stoppen met vlees eten geen positieve gevolgen zou hebben voor de planeet/klimaatverandering.

    Ik hoop dat je m’n reactie niet ervaart als aanval maar als een verdere nuancering van de nuancering die jij zelf hebt aangebracht 😉

    Met groet!

    1. Hoi Maarten,
      dankjewel voor je uitvoerige reactie. Ik voel me niet zo snel aangevallen hoor, en zeker niet door jou – ik ben een groot bewonderaar van je liedjes 🙂

      Volgens mij zijn we het eigenlijk vrijwel eens. Ik denk dat “minder maar beter” een prima benadering is – het is ook de basis van mijn eigen keuzes. Het belangrijkste punt wat ik hier wil maken is dat het allemaal niet zo zwart-wit ligt. Dat ethisch eten over meer gaat dan vlees is slecht – vega is goed. Ik pleit vooral voor het maken van bewuste, geïnformeerde keuzes. Voor een transitie naar een duurzamere landbouw, een voedselsysteem dat werkt voor mensen, dieren en de aarde. Voor die transitie is een gesprek nodig, een gesprek met boeren én burgers. En dat gaat stukken soepeler als we boeren niet uitmaken voor moordenaars en dierenmishandelaars. Ik vind het onnodig pijnlijk, dat soort termen.

      Over klimaat en veevoer is heel veel te zeggen, het is een heel complex verhaal wat we hier niet even in een discussie onder een blog kunnen oplossen. Als je iets meer zou willen lezen over duurzame begrazing (echt, dat kan!) dan zou je eens kunnen kijken naar de filmpjes op de website http://www.salatinnaarnederland.nl/

      groetjes,
      Anouk

      1. Ha Anouk,

        Wat fijn! En bedankt voor je compliment. 🙂

        Je hebt helemaal gelijk dat het niet zwart-wit ligt en dat het niet constructief is (en niet terecht) om boeren uit te maken voor moordenaars. Ik denk dat partijen aan beide kanten steeds extremer en met meer onbegrip op elkaar gaan reageren.

        Propaganda tegen vlees als reactie op aanhoudende kilo knallers in de supermarkten. Boeren die aan de vraag moeten voldoen om hun bedrijf boven water te houden en zich tekort gedaan voelen.

        Het lastige is, de verandering naar duurzame landbouw en veeteelt gaat erg langzaam. Af en toe verliezen mensen hun geduld en dan roepen ze vaak domme (lees: zwart-witte) dingen.

        Toffe site trouwens met mooie ideeën. Het idee van een kringloop in de landbouw is erg mooi en bouwt voort op bestaande kringlopen op de plekken waar de natuur haar vrije loop gaat. Het doet me ook een beetje denken aan permacultuur, maar daar heb je vast ook al van gehoord.

        Wat denk ik goed is aan de slogan “eet minder vlees, en redt de planeet” is denk ik dat het de ‘massa’ (de mensen die nu nog voor de kiloknallers gaan) iets bewuster maakt van de impact van hun keuzes op het milieu, hun gezondheid etc.

        Prachtige zin trouwens uit dat filmpje: “todays activists are tomorrows conservatists”. Ik hoop echt heel erg dat dat waarheid wordt bij deze manier van landbouw. Ik heb de filmpjes met veel plezier bekeken, bedankt voor de tip!

        Groetjes
        Maarten
        P.S. Yes – een normaal gesprek/discussie voeren op internet kan nog ! 😀

        1. Ja, goed hé, dat normaal gesprek. Ik ben zo blij met de toon van vrijwel alle reacties die ik krijg op dit stuk 🙂
          Ik denk dat de bewustwording de laatste tijd heel hard op gang komt, dankzij datzelfde internet. En de weinig subtiele toon van activisten heeft daarin ook wel weer een functie natuurlijk. Groetjes!

  8. Een van de dingen die ik mis is het fastfood geheel, als we de fastfood cultuur eens zouden afschaffen en mensen zouden leren op een verantwoorde en gezonde wijze hun voedsel te bereiden dan zou de mensheid ervaren dat fastfood nergens voor nodig is en zélfs het meest ongezonde wat er bestaat.

    Buiten het feit dat er megalomane verspillingen zijn in de fastfood wereld is het voedsel ook nog eens van een onuitgesproken slechte kwaliteit en krijgt men gigantische hoeveelheden chemische trope toegediend die in de producten verwerkt zijn vanwege de houdbaarheid.

    Bij een klein proefje die een ieder zeld snel kan doen zal je merken dat fastfood eigenlijk heel erg onzinnig is en vele malen duurder dan e denkt, de gezonde voedingswaarde is vrijwel nihil en het enige dat je naar binnen propt is gore vieze troep dat vol zit met chemicaliën en toevoegingen.

    Vergelijk bijvoorbeeld eens een lekker gebakken broodje van een goede bakker met die kleffe broodjes van de Mac bijvoorbeeld en check welk broodje je het langst een verzadigd gevoel geeft.

    Of neem een een heerlijke kipfilet die je in stukjes verwerkt en er nuggets van bakt (nuggets betekent stukjes of klompjes) en vergelijk dat met het vieze spoelvlees dat je als kipnuggets krijgt voorgeschoteld en vergelijk het verzadigingsgevoel.

    Neem in plaats van een emmer suikerwater met koolzuur bij de fastfoodboer eens een glas goede jus d’orange of fruitsap en meet daarna je bloedsuiker eens, je zal je rot schrikken geloof me als je dat vergelijkt.

    Helaas zijn grote groepen grootgebracht met de leugen dat fastfood kwalitatief voedsel is voor een betaalbare prijs en denkt een groot deel van de inmiddels 20 /30 jarigen dat die eetcultuur de beste oplossing is en heeft men nog maar weinig oog voor de “good old days”

    Vroeger kochten wij onze melk regelrecht van de boer, ook de kaas en de karnemelk en yoghurt en alleen de smaakervaring is een wereld van verschil.

    Worst, vlees, enz. kocht je bij de dorpsslager die zijn slachten zelf deed en het vee betrok uit de omgeving van lokale boeren, een smaaksensatie van heb ik jou daar.

    We moeten terug naar de roots, we moeten terug naar het lokale model en af van de grootschalige vergiftiging van ons en onze kinderen door de voedselindustrie.

    De waarheid is vele malen erger dan u zich kunt voorstellen en de feiten en resultaten van de vergiftiging van de mensheid kunt u dagelijks zien, mits u bereid bent uw ogen te openen, de grootschalige voedselindustrie vernietigd ons allemaal langzaam maar zeker.

    Helaas zijn er maar weinig die dat willen zien, misschien een enkeling zoals bijvoorbeeld een Jamie Oliver die zijn leven intussen voor een groot gedeelte wijdt aan het openen van de ogen van o.a. de Britse en Amerikaans jeugd en hun ouders.

    1. Dankjewel voor je reactie Jan, ik ben het helemaal met je eens. Ik las vanochtend dit stuk, wat er op neerkomt dat alle voedingsdeskundigen het eigenlijk in essentie eens zijn. Gezond eten: veel groente, weinig suiker, zoveel mogelijk onbewerkt voedsel. Alle andere keuzes volgen op heel grote afstand. Een interessant boek over de voedingsindustrie vind ik Slik je dat, van Joanna Blythman.

  9. Een emotioneel artikel dat toch genuanceerd klinkt: dat kom je niet veel tegen. Dat is mooi.
    Wat mij zeker lijkt is dat we met veel te veel op deze aardbol wonen: we kunnen niet met z’n allemaal zoveel vlees eten zoals in de westerse wereld. Dus soberheid inbouwen in onze vleesconsumptie zal in de toekomst wel moeten.
    Ik heb we enkele dingen die ik zou willen zeggen:
    1. Ik dacht dat ggo’s ook juist dienden om de pesticidendouche te verminderen want men bouwt meestal een ziekteresistentie in …? Ik laat in het midden of dit goed is of niet…
    2. Ik zou graag hebben dat de tweespalt tussen gangbaar en biologische in onze contreien stilaan ophoudt te bestaan. Die kloof is lang geen kloof meer. Gangbaar en biologisch zitten, in sommige sectoren, zelfs heel dicht tegen elkaar aan. Ik weet dat sommige gangbare boeren (meestal met hoevezuivel) soms nog maar een kleine stap moeten doen in de biologische richting maar toch geen biologisch label aanvragen omdat het hen zoveel kost…. Sommigen die het label achteraf zelfs achterwege laten juist daarvoor. De beelden die ze in al de films die jij noemt laten zien zijn meestal van de VS: daar zijn de bedrijven toch nog van een andere orde dan hier in de Lage landen…
    2.

    1. Hoi Danie, dankjewel voor je reactie. GGO’s vind ik een hartstikke ingewikkeld issue. Ik heb begrepen dat de meeste GGO-planten die nu wereldwijd verbouwd worden Roundup-ready mais en soja (en niet-biologische katoen is ook vaak GGO, dacht ik). Die zijn handig omdat de boer dan alles wat op een veld groeit dood maakt met glyfosaat (Roundup), terwijl de plant die je wilt oogsten daar geen last van heeft. Indertijd werd gedacht dat glyfosaat minder schadelijk was dan de toen gebruikte pesticiden, maar inmiddels zijn daar stevige twijfels over. Bottom line: de techniek wordt ingezet om de pesticideverkoop van dezelfde producent te bevorderen. Niet om “de wereld te voeden” of zoiets. Ik heb daar grote moeite mee – en dat is dan nog los op alle andere nare gevolgen voor boerengemeenschappen. Vandana Shiva heeft daar veel zinnigs over geschreven.
      Over het verkleinen van de kloof tussen gangbaar en biologisch: eens! Het gaat in mijn beleving niet over labeltjes, maar over betere keuzes maken. Aan de andere kant: biologisch boeren gaat niet vanzelf, dat vraagt een stevige investering van de boer. Als dan niet-biologische boeren dan als het ware “meeliften” op de trend en zichzelf “bijna biologisch” noemen, of zelfs “beter dan biologisch” (zoals een eigenzinnige varkensboer een keer tegen me zei) terwijl ze die investering niet doen, dan kan ik me voorstellen dat gecertificeerd biologisch werkende boeren dat niet zo kunnen waarderen. Plus: het label betekent dat dat er voldaan wordt aan bepaalde minimum-normen. Daarmee zijn bepaalde vragen die je zou kunnen hebben al meteen beantwoord. Die “beter dan biologisch”-varkensboer bijvoorbeeld, die had het over leefomstandigheden. Maar ik vergat op dat moment te vragen naar het voer. Bij gecertificeerd biologisch producten zijn dat soort dingen bij voorbaat duidelijk. Je kunt verder vragen, er is altijd meer te vragen is mijn ervaring – maar je hebt een helder startpunt.

  10. Voor mij sla je geheel de plank mis als je het hebt over dierenhouden en dierenmishandeling. In ieder dier zit een ziel, net als bij jou en mij. Die ziel en het dier wat eraan hangt heeft net als jou en ik vrijheid nodig om te zijn. Echter het dier dat wij eten is opgegroeid in gevangenschap… als het überhaupt op mag groeien. Iedere vorm van dwang of beschikking over hoe het dier opgroeit, is in mijn optiek dierenmishandeling. Uitzonderingen om het dier te redden daargelaten.

    En ik ben niet eens vegetariër, maar als je het dier écht respecteert, behoor je ze niet te ‘houden’ dan gun je ze vrijheid net als jezelf en ren je er met je blote handen achteraan als je honger hebt.

    1. Weet je Inco, dat kan natuurlijk. Als je geen dieren of dierlijke producten wilt eten omdat jij vindt dat dat ethisch niet deugt, dan is dat prima. Ik wou dat iedereen bewuste keuzes maakte in zijn eetpatroon. Maar mijn punt is iets anders: ik vind de argumenten die vegetariërs en veganisten soms aanvoeren om hun keuze te onderbouwen niet altijd even correct. Dat is een bezwaar tegen het argument, niet tegen de keuze. En over argumenten kun je praten, zonder de keuze als zodanig ter discussie te hoeven stellen. Daarnaast, zoals ik in mijn stuk ook schrijf, heb ik grote moeite met de aanvallende toon die vaak gebruikt wordt als het over boeren gaat. Ik begrijp wel waar het vandaan komt, maar ik denk dat we daar echt mee moeten ophouden.

  11. Dit is allemaal goed om te lezen. En krijg er een warm gevoel bij. dat jullie met zo veel passie schrijven. Dan heb ik ook nog wel een puntje.

    De gastronomie van de horeca daar liggen een hoop dingen vast op papier. Noem bij voorbeeld de hoeveel heid vlees dat je MOET serveren. En kwa groenten en de rest. Dat word je dan aan geleerd op scholen. En opleidingen die je volgt. Dat zou ik graag ook anders willen zien.

    Maar natuurlijk is dat makkelijker ge zegt als gedaan. Want de mensen in het restaurant hebben een verwachting. Omdat het altijd zo gaat. Laten we ook daar gewoon minder geven. En dan valt de prijs ook mee. En daar zijn wij Nederlanders ook erg blij mee. Dan heb je volgens mij. Heel snel en simpel het probleem opgelost.

    Groet Ralf

    1. Dankjewel Ralf. Ik heb inderdaad begrepen dat duurzaamheid en diervriendelijkheid in koksopleidingen vrijwel niet aan de orde komt. Ik hoop dat daar in de toekomst meer aandacht voor komt.

  12. Mag ik daar nog aan toevoegen dat dan ook een hoop medicijnen en badproducten en make up niet gebruikt kunnen worden als je niets wilt gebruiken waarvoor een dier (ooit) heeft moeten lijden..? Oh en cement kan dan ook niet, als je goed nadenkt. In cement zit koraal verwerkt en door koraal uit zee te halen worden koraalbanken vernield die de habitat zijn van vele waterbeestjes.

  13. Opzich wel goed stuk, maar het artikel is wel een beetje negatief geladen als het op vegetariërs/veganisten aankomt. Ik weet zeker dat wanneer iedereen minder vlees,melk eieren gaat consumeren de hele industrie gaat over produceren en in de loop van (ik ben bang) jaren !!!…een keer minder gaat produceren. Het gaat alleen niet om het aantal vegetariërs/veganisten, maar om het aantal mensen op de wereld. We zijn met te veel en er is niemand die het hardop durft te zeggen… over ethiek gesproken

    1. Hoi Kimberly. Sommige van mijn beste vrienden zijn vegetariër of veganist, dus qua negativiteit valt het wel mee 😉 Ik wil eigenlijk niet praten over individuele keuzes, maar over de inhoudelijke juistheid van argumenten. Andere invalshoek.
      En over hoeveelheden: ik heb zelf gisteravond mijn eerste stukje vlees van 2016 gegeten – dat de “normale” hoeveelheden vandaag de dag de spuigaten uitlopen daar ben ik het zeker mee eens.

      1. Bedankt voor je reactie Anouk. Ik snap nu je invalshoek! Wat ik in mijn vorige reactie niet heb neer gezet is dat ik het tof vind dat je dit artikel geschreven hebt. Hopelijk denken mensen de volgende keer dat ze vlees gaan kopen, twee keer na voordat ze het daadwerkelijk meenemen.

  14. Zowel juist als onjuist vind ik. Ja, veel boeren worden onterecht als de boeman gezien in dit verhaal en moeten gedwongen keuzes maken tegen hun voorkeur in om te overleven. En veel boeren geven om de dieren die ze houden als ze die moeilijke keuzes niet hoeven te maken. Maar graskoeien met veel ruimte en zonder antibiotica zijn vooral beter voor de gezondheid van mensen en niet voor het klimaat. Want (bijna) alle Runderboerderijen zijn zwaar vervuilend door de uitstoot van Methaangas. Wellicht dat de meest vervuilende sector overdreven is, maar zeker 1 van de meest vervuilende sectoren. Uitstoot, ontbossing en watergebruik zijn een enorm probleem bij koeien (veel meer dan bijvoorbeeld bij kippen of varkens). Let op de groenten die je eet zoals genoemd in het artikel is volledige onzin aangezien 95% van de soja plantages (wat zorgt voor amazone ontbossing) voor dieren wordt gebruikt. Hetzelfde geldt voor mais. De conclusie vind ik wel sterk. Minder vlees van hogere kwaliteit.

  15. Wat een goed artikel dit zeg! Ikzelf eet al 15 jaar geen vlees en ben sinds dit jaar vegan gaan leven, maar dat betekent niet dat in tegen vlees eten ben! Volgens mij is de sleutel van verandering juist bewuste keuze maken.

  16. Goed stuk.
    Eindelijk eens iemand die de kwestie wel-geen vlees (en waarom dan) van verschillende kanten kan bekijken.
    Ik ga m even delen met een bevriende schaapherder die af en toe een hart onder de riem kan gebruiken…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *