Boodschappenfrustraties: tomaten in november

tomatenMeestal vind ik het erg fijn om bewust bezig te zijn met eten. Prachtige verse groente, direct van de boerderij. Appeltjes uit de boomgaard. Zelfgeplukte sla. Een mooi stukje vlees van een koe of buffel die heerlijk in een natuurgebied heeft kunnen grazen. Eten dat de planeet niet vervuilt, de bodem niet uitput, maar dat juist bijdraagt aan een mooiere wereld*.  Maar soms… Soms moet ik in de supermarkt zijn, net als iedereen. Meestal gaat dat prima, maar er zijn van die dagen, dan kom ik totaal gefrustreerd en met vrijwel lege handen thuis. Niet altijd hoor, maar soms… Gek word ik dan van mezelf.

Zoals laatst. Het was op een zondag. Ik had een weekmenu gemaakt (want drukke week voor de boeg) en ik kwam nog wat dingen te kort. Dus hop, toch maar even naar de Appie. Wat stond er op m’n lijstje? Wat rauwkost voor mijn rauwkostmonsters, sinaasappelsap, WC-papier. Niks geks aan, zou je zeggen? Drama werd het. Drama in m’n hoofd.

knowbetterRauwkost dus. Tomaatjes, of komkommer, paprika, zoiets. Ik kan dan wel vinden dat november niet het seizoen is voor zomergroente, maar mijn grut (4 en 6 inmiddels) heeft daar geen boodschap aan. Het is ook lastig: vorig jaar rond deze tijd kocht ik op de automatische piloot gangbare groente wanneer ik de biologische te duur vond. Maar nu weet ik meer over de werkelijke kosten van voedsel. Over hoe het daar in het schap komt. En ja, zoals Maya Angelou zei: “When you know better, do better.” Maar dat is net het punt. Want weten en doen zijn twee. 

Tomaatjes uit Marokko

Dus ik sta daar, op de groenteafdeling, en kijk naar de tomaatjes. Ze komen uit Marokko.  Zouden ze met het vliegtuig hier zijn gekomen, vraag ik me af. Of misschien zijn ze onrijp geplukt, hebben ze dagen in een vrachtwagen gezeten?

De tomaatjes zijn mooi: rood, rond, glanzend. Ze verleiden tot proeven. Maar dat mag natuurlijk niet in de supermarkt. En hoe vaak heb ik niet prachtig uitziende tomaten gekocht om thuis te ontdekken dat ze zuur en wrang waren, of melig, of waterig en volstrekt smakeloos?  Smaaktomaatjes, heten deze. Of zoiets. Maar wat voor smaak staat er niet bij, en de marketingklets op verpakkingen moet je sowieso nooit geloven.

Volgens de Groente- en Fruitkalender van Milieucentraal zijn deze tomaatjes in november relatief milieuvriendelijk: ze krijgen een B in een systeem dat van A tot E gaat.  Omdat ze op een akker worden gekweekt, daar in Marokko. Onder folie, zonder broeikassen of bijverwarmen. En ze blijken met de boot naar Nederland gekomen. Hoe lang zouden ze onderweg geweest zijn, die “verse tomaten”? Dat zou wel op de verpakking mogen staan, een plukdatum.

Nederlandse kastomaatjes

Er zijn ook tomaatjes uit Nederland. Uit verwarmde kassen dus, in november. En hoewel er allerlei leuke duurzame initiatieven zijn met energiebesparing gebruikt de Nederlandse glastuinbouw gigantisch veel fossiele energie. Aardgas, met forse subsidie van vadertje staat. Ik denk aan aardbevingen in Groningen. Aan de klimaatverandering. Nederlandse tomaten in november krijgen score C van Milieucentraal, een slechtere score dan die Marokkaanse tomaatjes. Vanwege die kassen dus. Dat zal cijfermatig vast kloppen, maar toch voelt het verkeerd, verse groente van zo ver weg.

CJ_ssQBVEAAAkk7En nog wat: vergif

En daarbij: er is ook nog iets met gif. Weet wat je eet, een site van Milieudefensie en Foodwatch, adviseert om Nederlandse groente te kopen omdat producten uit landen als Spanje, Egypte en Marokko regelmatig sterk vervuild zijn. Dat wil zeggen dat de Voedsel en Waren Autoriteit bij onderzoek resten van bestrijdingsmiddelen heeft gevonden. Nederlandse gangbare groenten zijn schoner.

De rapporten van de Voedsel en Waren Autoriteit zijn openbaar, de verslagen van de 1e helft van 2014 zijn hier te downloaden. Voor tomaten klopt dat beeld in ieder geval, ik vind de lijst aan gevonden stoffen huiveringwekkend. Grotendeels binnen de wettelijke grenzen, maar dan nog. Wat is dat voor spul, en waarom zou ik het in vredesnaam in mijn mond willen stoppen? Of in mijn kinderen? Kijk, een screenshot: 

2015-11-20 21_27_53-Individuele analyseresultaten van producten, bemonsterd bij de belangrijkste win

Maar bestrijdingsmiddelen zijn toch veilig? Dat is onderzocht, anders zouden ze niet toegestaan zijn. Dat wordt vaak gedacht. Jammer genoeg ligt de werkelijkheid gecompliceerder. Wat onderzocht wordt is of een enkel individueel middel veilig is. Maar zoals je in de verslagen ziet krijgen we niet één enkel middel binnen, maar kan er op zo’n tomaat al een hele cocktail zitten. En dat is dan één groente. Hetzelfde geldt voor de rest van ons eten, en eigenlijk voor bijna alles wat we aan spullen ons leven binnenslepen. In kleding, cosmetica, serviesgoed, verpakkingen: overal zitten stoffen in waarvan we niet weten welk effect ze ze op lange termijn en in combinatie met elkaar hebben.

Het is om wanhopig van te worden. En dat heb ik ook heel lang gedaan, wanhopig worden. Dan las ik eens wat, googelde het, en voor ik het wist verdwaalde ik in een oerwoud aan alarmerende berichten. Om vervolgens mijn kop maar weer in het zand te stoppen omdat het me allemaal te veel werd. Benauwd was het, daar in het zand, maar wel geruststellend bekend. 

salatinBaas op eigen bord

Maar. Tsja. Ik ben baas op eigen bord. Ik kan niet per direct de wereld zo maken als ik ‘m graag zou zien. Ik kan wèl nu al betere keuzes maken. Eten kopen is niet iets triviaals. Als je boodschappen doet geef je de toekomst vorm. Dat is te belangrijk om nonchalant over te doen. Dat is een voorrecht, zoals boer & revolutionair Joel Salatin terecht opmerkt. En naar mijn bescheiden mening effectiever dan eens per vier jaar naar de stembus gaan. 

Maar goed, dat ging er zo al door mijn hoofd, daar op die groenteafdeling. En nog meer hoor. Gedachten over voedselverspilling, uitbuiting van arbeiders, onnodige verpakkingen en plastic soep. Over wat al die chemische zooi aanricht in de akkers, wat het doet met bijen en andere insecten. Om te beginnen. Maar dit stuk is al lang genoeg.

En toen?

Ik ging naar huis. Zonder tomaten. Met een biologische komkommer, dat wel. In plastic! En de tomaten kocht ik een dag later in de Ekoplaza. Maar eigenlijk, eigenlijk… Eigenlijk zou ik gewoon eens moeten overwegen om ‘s-winters geen verse tomaten meer te kopen. Er zijn wortels, bieten, pompoen. Kool, pastinaak, spruitjes. Winterkers, veldsla, knolselderij. Enzovoorts. Keuze genoeg. En willen we tomaten? Dan zijn er ingemaakte tomaten, al dan niet zelfgemaakte saus uit een pot. Net als vroeger. Verse zijn er in de zomer weer. Zou dat nou echt zo erg zijn? Of is het gewoon een kwestie van wennen? Is het idee vooral raar, om nee te zeggen tegen de schijnbare overvloed van kopen kopen kopen, van altijd alles willen hebben? Om vrijwillig afstand te doen, en vooral: om dat aan mijn kinderen op te leggen. Ik weet het niet. Nog niet. Maar dat komt vast nog wel. Wordt vervolgd.  

 

 

 

——–

* Vlees dat bijdraagt aan een mooiere wereld? Ja echt, dat kan. Mits je natuurlijk geen principieel ethisch bezwaar hebt tegen het eten van dieren:  dat standpunt onttrekt zich uiteindelijk aan rationaliteit en argumenten, dat voel je of dat voel je niet. Maar voor iedereen die uit duurzaamheidsoverwegingen minder vlees eet: grasetende koeien kunnen in de juiste omstandigheden zorgen voor zoveel meer CO2-opname in de bodem dat ze netto zorgen voor een afname van CO2-uitstoot. Verantwoorde veehouderij kan bijdragen aan meer biodiversiteit, een gezondere bodem, en bottom line een betere wereld. Dat klinkt onwaarschijnlijk hé, ik stond ook met m’n oren te klapperen. Maar toch is het waar. Ik kom er vast een keer op terug. Ondertussen: kijk maar eens naar deze filmpjes van en over Joel Salatin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *